Back to top

Vereniging van Antwerpse Bibliofielen | Geschiedenis

De Vereniging van Antwerpse Bibliofielen werd opgericht in 1877. De initiatiefnemer was Max Rooses (1839-1914), de conservator van het kort tevoren geopende Museum Plantin-Moretus te Antwerpen.

De vereniging stelde zich ten doel archiefstukken en handschriften met betrekking tot de geschiedenis van Antwerpen te publiceren en zeldzame drukken in facsimile uit te geven. Tussen 1878 en 1926 verschenen 39 boekdelen, waaronder een biografisch lexicon van Antwerpse kunstenaars, de correspondentie van Christoffel Plantijn, een repertorium van Antwerpse drukkersmerken en een studie over de cartografie in de Nederlanden op basis van het Plantijnse archief. Later zouden dergelijke werken nog slechts sporadisch verschijnen.

Vanaf 1923 legde de vereniging zich toe op de publicatie van het tijdschrift De Gulden Passer. Deze nieuwe periodiek was de voortzetting van het Bulletijn van de Maatschappij der Antwerpsche Bibliophilen, dat van 1878 tot 1886 verscheen en naast huishoudelijke mededelingen ook boekhistorische bijdragen bevatte. De Gulden Passer werd opgevat als een wetenschappelijk tijdschrift, dat vrijwel uitsluitend aan het typografische verleden van Antwerpen en vooral aan de Officina Plantiniana was gewijd. Gaandeweg werd de inhoud verbreed en kwamen ook de kring van humanisten rond Plantijn en de Moretussen, en het boekbedrijf in andere Zuid-Nederlandse centra aan bod. Vandaag besteedt De Gulden Passer aandacht aan alle aspecten van het gedrukte boek van de 15de tot de 21ste eeuw. Het tijdschrift is aanwezig in belangrijke Europese en Noord-Amerikaanse bibliotheken.

In 2004 startte de vereniging daarenboven met een nieuwe reeks uitgaven, die naar aanleiding van een boekhistorisch project, een congres of anderszins verschijnen.

Om de contacten tussen haar leden te bevorderen organiseert de vereniging sinds 1993 excursies naar bijzondere boekencollecties in binnen- en buitenland. De eerste uitstap bracht de deelnemers naar de Gheraert Leeu-tentoonstelling in Gouda. Later volgden bezoeken aan onder andere de Dombibliothek te Hildesheim, privé-bibliotheken in Loppem en Marke, de seminariebibliotheken van Luik en Brugge, de Bibliotheca Thysiana te Leiden en de Stiftsbibliothek te Xanten.

De Vereniging van Antwerpse Bibliofielen telt onder haar leden boekhistorici, typografen, verzamelaars en antiquaren in het hele Vlaamse land en in Nederland. De vereniging heeft haar zetel sinds haar ontstaan in het Museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet te Antwerpen.

Literatuur: Carel Debaive, 'De "Vereeniging der Antwerpsche Bibliophilen" en haar orgaan, "De Gulden Passer"', in Wetenschappelijke Tijdingen, 6 (1941), kol. 166-168, 177-188 (ook separaat verschenen); Leon Voet, '"Vereeniging der Antwerpsche Bibliophielen" honderd jaar. 1877-1977', in De Gulden Passer, 56 (1978), p. 8-20 (ook separaat verschenen).

Nederlands